Quyển Một · Tổng Luận
Nguyên lý lập pháp căn bản của Tử Vi Đẩu Số
夫紫微斗数者，乃陈抟祖师所传，原以紫微为帝座，统御百星。星曜各有所主，各有庙旺利陷之分，会照吉凶之别。看命者，必先安星，次定命宫身宫，三看十二宫吉凶，四参大限流年之飞化。
Phiên âm Hán–Việt:Phù Tử Vi Đẩu Số giả, nãi Trần Đoàn Tổ sư sở truyền, nguyên dĩ Tử Vi vi Đế toà, thống ngự bách tinh. Tinh diệu các hữu sở chủ, các hữu miếu vượng lợi hãm chi phân, hội chiếu cát hung chi biệt. Khán mệnh giả, tất tiên an tinh, thứ định Mệnh cung Thân cung, tam khán thập nhị cung cát hung, tứ tham đại hạn lưu niên chi phi hoá.
Xét môn học Tử Vi Đẩu Số vốn do Tổ sư Trần Đoàn truyền lại, lấy sao Tử Vi làm ngôi vị Đế toà thống lĩnh hơn một trăm vì sao lớn nhỏ. Mỗi vì sao đều giữ một chức năng chủ quản riêng, lại phân định rõ bốn cấp độ sáng tối là Miếu, Vượng, Lợi (Đắc), Hãm, cùng sự khác biệt tốt xấu khi hội hợp chiếu lẫn nhau. Người xem mệnh trước hết phải an định vị trí các sao lên bàn số, bước thứ hai xác định cung Mệnh và cung Thân, bước thứ ba xét đoán cát hung khắp mười hai cung, và bước thứ tư tham khảo sự vận chuyển biến hoá qua từng Đại hạn và Lưu niên.
• "Tử Vi Đẩu Số" (紫微斗数): "Tử Vi" là sao Đế tinh vùng Bắc Cực (Tử Vi Viên); "Đẩu" là chòm Nam Đẩu và Bắc Đẩu xoay vần trên bầu trời định bốn mùa thời tiết; "Số" là quy luật toán học và khí hoá của vũ trụ ánh xạ vào đời người. • Bốn cấp độ ánh sáng "Miếu – Vượng – Lợi (Đắc) – Hãm" (庙旺利陷): – "Miếu" (庙 — Đăng điện nhập miếu): Sao sáng rực rỡ nhất, giống như vị thần ngự chính điện tôn nghiêm, phát huy trọn vẹn 100% ưu điểm thanh quý. – "Vượng" (旺 — Đương thời đắc lệnh): Sao đang độ sung mãn mạnh mẽ, hành động đắc lực thuận lợi. – "Lợi / Đắc" (利/得 — Thu được lợi ích vừa sức): Ánh sáng trung bình khá, vẫn dùng được năng lượng tốt của sao nếu nỗ lực. – "Hãm / Lạc hãm" (陷 — Sa xuống vùng trũng khuất sáng): KHÔNG có nghĩa là người đó "hư hỏng" hay "vô dụng"! Nghĩa thực là ánh sáng tự nhiên của sao bị địa chi cung đó làm khuất lấp (như Mặt Trời vào ban đêm), khiến đương số không có sẵn bàn đạp thuận lợi lúc đầu mà phải vất vả tự lực cánh sinh gấp đôi người khác.
Thầy Nghê Hải Hạ tóm lược bốn bước "An tinh → Định Mệnh Thân → Quán sát 12 cung → Tham chiếu Đại hạn Lưu niên" thành quy trình chuẩn bất di bất dịch. Đặc biệt về hai chữ "phi hoá" ở cuối đoạn: trong《Thiên Kỷ》, "hoá" ở Đại hạn Lưu niên nghĩa là xem các sao Tứ Hoá cố định của năm sinh đi vào tổ hợp tương tác nào khi vòng vận 10 năm và 1 năm lăn qua, chứ không vẽ vời hàng chục mũi tên tự hoá chồng chéo làm rối loạn phán đoán.
安星之法：先以年干起紫微，紫微所在宫位定，则诸星皆按其法位列十二宫。十四主星各居其位，六吉六煞辅而行之。一盘既定，万象皆现。
Phiên âm Hán–Việt:An tinh chi pháp: tiên dĩ niên can khởi Tử Vi, Tử Vi sở tại cung vị định, tắc chư tinh giai án kỳ pháp vị liệt thập nhị cung. Thập tứ chủ tinh các cư kỳ vị, lục cát lục sát phụ nhi hành chi. Nhất bàn ký định, vạn tượng giai hiện.
Phép an các vì sao trên lá số: Trước hết dựa vào Thiên Can năm sinh (kết hợp vị trí cung Mệnh để lập Ngũ Hành Cục và ngày sinh) mà khởi tính ra vị trí sao Tử Vi; một khi cung vị sao Tử Vi đã định xong, toàn bộ các sao khác đều tuần tự theo quy luật toán học mà xếp vào mười hai cung. Mười bốn chính tinh ai ở yên ngôi nấy, sáu sao cát (Lục Cát) và sáu sao sát (Lục Sát) đi kèm phụ tá vận hành. Một bàn số vừa lập xong, muôn ngàn hiện tượng của kiếp người đều hiển lộ rõ ràng trên đó.
• "Niên can khởi Tử Vi" (年干起紫微): Cách diễn đạt rút gọn của cổ văn. Cụ thể trong thuật toán lập lá số: Từ Tháng sinh + Giờ sinh định được cung Mệnh; lấy Thiên Can năm sinh áp phép "Ngũ Hổ Độn" lên cung Mệnh để tìm Ngũ Hành Cục (Thuỷ Nhị Cục, Mộc Tam Cục, Kim Tứ Cục, Thổ Ngũ Cục, Hoả Lục Cục); sau đó lấy Ngày sinh âm lịch chia cho số Cục để tìm toạ độ sao Tử Vi. Hễ Tử Vi đứng đâu thì 5 sao còn lại của chòm Bắc Đẩu xếp ngược chiều kim đồng hồ, đồng thời đối xứng qua trục Dần–Thân tìm được sao Thiên Phủ để xếp 7 sao còn lại của chòm Nam Đẩu thuận chiều kim đồng hồ. • "Nhất bàn ký định, vạn tượng giai hiện" (一盘既定，万象皆现): Lá số Tử Vi là một mô hình toàn ảnh (hologram) thu nhỏ cả thiên văn, địa lý và nhân sự vào 12 ô vuông.
Thầy Nghê ca ngợi cấu trúc toán học của Tổ sư Trần Đoàn là một kiệt tác thiên tài: Chỉ cần đúng Năm – Tháng – Ngày – Giờ sinh, 14 chính tinh khoá chặt vào nhau như hệ bánh răng đồng hồ cơ khí tinh xảo. Nhìn vào một cung không chỉ biết tính cách đương số, mà còn suy ra được cả tính khí người hôn phối, sức khoẻ cha mẹ và phong thuỷ ngôi nhà đang ở ("vạn tượng giai hiện").
命宫为本，主一生格局；身宫为辅，主三十后归向。命身分明，方知一人之进退。三方四正会照，方知一人之用武之地。十二宫各有所主，方知人生之全图。
Phiên âm Hán–Việt:Mệnh cung vi bản, chủ nhất sinh cách cục; Thân cung vi phụ, chủ tam thập hậu quy hướng. Mệnh Thân phân minh, phương tri nhất nhân chi tiến thoái. Tam phương tứ chính hội chiếu, phương tri nhất nhân chi dụng võ chi địa. Thập nhị cung các hữu sở chủ, phương tri nhân sinh chi toàn đồ.
Cung Mệnh là cội gốc, làm chủ tầm vóc cách cục trọn đời; cung Thân là phần bổ trợ, làm chủ chiều hướng quy tụ của cuộc đời từ sau tuổi ba mươi. Phải phân định rành mạch cả Mệnh lẫn Thân thì mới biết bước tiến bước lùi của một con người. Phải xét kỹ sự hội chiếu ở Tam phương Tứ chính thì mới biết mảnh đất dụng võ thực sự của người đó ở đâu. Và phải thấu suốt chức năng chủ quản riêng của từng cung trong mười hai cung thì mới nhìn thấy bức tranh toàn cảnh của một đời người.
• "Tam thập hậu quy hướng" (三十后归向 — Hướng đi từ sau tuổi ba mươi): Khổng Tử nói "Tam thập nhi lập" (30 tuổi đứng vững vào đời). Trước tuổi 30, con người sống chủ yếu theo khí chất bẩm sinh và hoàn cảnh cha mẹ đặt để (cung Mệnh); từ sau tuổi 30, thói quen, nghề nghiệp và sự lựa chọn ý thức tích tụ lại thành "cung Thân" (nằm chồng lên một trong 6 cung: Mệnh, Phúc Đức, Quan Lộc, Thiên Di, Tài Bạch hoặc Phu Thê), quyết định kết quả thực tế nửa sau cuộc đời. • "Nhân sinh chi toàn đồ" (人生之全图): Không thể lấy riêng chuyện tiền bạc để đánh giá một đời người; 12 cung buộc ta nhìn tổng hoà cả đạo đức nội tâm (Phúc Đức), sức khoẻ (Tật Ách), gia đạo (Phu Thê, Tử Nữ, Phụ Mẫu, Huynh Đệ) và xã hội (Nô Bộc / Giao Hữu, Thiên Di).
Thầy Nghê dùng hình ảnh cực dễ nhớ: Cung Mệnh là "tiên thiên khí bẩm" (bản thiết kế ban đầu lúc mới sinh ra), còn cung Thân là "hậu thiên hành vi" (kết quả tu sửa và hành động sau tuổi 30). Nếu cung Mệnh hơi vất vả mà cung Thân đóng vào cung tốt có cát tinh hội tụ, nghĩa là càng lớn tuổi càng khôn ngoan đắc thời, hậu vận rất sáng sủa!